W fizyce brak konsensusu odnośnie czarnych dziur, mechaniki kwantowej czy kwantowej grawitacji

19 maja 2026, 10:20

Co tak naprawdę sądzą fizycy o Wielkim Wybuchu, czarnych dziurach, ciemnej materii czy interpretacji mechaniki kwantowej? Czy w tych sprawach panuje naukowy konsensus? Okazuje się, że obraz jest znacznie bardziej złożony, niż sugerują popularne opracowania.



Polska ma komary przenoszące malarię: czy mamy się czego obawiać? Eksperci w Światowy Dzień Malarii

25 kwietnia 2026, 06:38

Choć malaria od dekad nie występuje w Polsce jako choroba endemiczna, najnowsze dane pokazują, że przestała być problemem odległym i egzotycznym. Coraz więcej podróżników z chorobami tropikalnymi trafia do polskich szpitali, a warunki środowiskowe – w tym obecność odpowiednich komarów i zmieniający się klimat – sprawiają, że Europa ponownie znajduje się w zasięgu malarii, a także innych chorób przenoszonych przez te owady. W Światowy Dzień Malarii eksperci podkreślają: dziś pytanie brzmi nie „czy”, ale „jak dobrze jesteśmy przygotowani”.


Koncepcje komunikacji z cywilizacją pozaziemską powstawały już 200 lat temu

21 lutego 2026, 10:42

Ponad 50 lat temu, 16 listopada 1974 roku, wysłano słynną wiadomość z Arecibo – skierowany w przestrzeń kosmiczną przekaz radiowy, w którym zawarto podstawowe informacje o ludzkości i Ziemi. Jednak pomysły, jak skontaktować się z istotami pozaziemskimi zaczęły powstawać już na początku XIX wieku. A jeszcze wcześniej rozważano istnienie takich istot.


Jak porozmawiać z Obcym? Historia komunikacji z innymi światami

18 lutego 2026, 09:58

Ponad 50 lat temu, 16 listopada 1974 roku, wysłano słynną wiadomość z Arecibo – skierowany w przestrzeń kosmiczną przekaz radiowy, w którym zawarto podstawowe informacje o ludzkości i Ziemi. Jednak pomysły, jak skontaktować się z istotami pozaziemskimi zaczęły powstawać już na początku XIX wieku. A jeszcze wcześniej rozważano istnienie takich istot.Już Demokryt (V w. p.n.e.) i Epikur (IV w. p.n.e.) rozważali istnienie innych zamieszkanych światów. O takiej możliwości wspominali też Lukrecjusz czy Plutarch, a Lukian z Samosaty w II wieku napisał satyrę, w której mieszkańcy Księżyca i Słońca walczyli o prawo do kolonizacji Wenus.


Nowe możliwości biotechnologii: białka korzystające z mechaniki kwantowej

21 stycznia 2026, 15:54

Naukowcy z Wydziału Nauk Inżynieryjnych University of Oxford jako pierwsi wykazali, że możliwe jest zaprojektowanie białek wewnątrz których zostają przeprowadzone procesy z dziedziny mechaniki kwantowej. Odkrycie to otwiera drogę rozwoju biotechnologii wykorzystującej zjawiska kwantowe. Naukowcy z Oksfordu stworzyli nową klasę molekuł, które nazwali magnetoczułymi białkami fluorescencyjnymi (MFPs, magneto-sensitive fluorescent proteins). Białka te, poddane oddziaływaniu światła o odpowiedniej długości fali, wchodzą w interakcje z polami magnetycznymi i falami radiowymi, a w ich wnętrzu zachodzą procesy z dziedziny mechaniki kwantowej.


ATLAS potwierdza: w CERN-ie prawdopodobnie zaobserwowano toponium

9 lipca 2025, 11:58

W eksperymencie ATLAS potwierdzono niezwykle interesujące wyniki analiz przeprowadzonych w CMS. Otóż kolejne analizy wskazują, że w Wielkim Zderzaczu Hadronów w wyniku zderzeń protonów powstaje toponium. To mezon utworzony przez – najbardziej masywną cząstkę elementarną i najkrócej istniejący z kwarków – kwark t (wysoki) i antykwark t znajdujące się w stanie quasi-związanym.


Kołysanki i wspólne tańce nie są wrodzonymi zachowaniami kulturowymi

30 kwietnia 2025, 10:20

Wspólne śpiewy i tańce są uważane za jedną z cech ludzkiej kultury. Wiele badań pokazało, że zjawiska takie występują powszechnie na całym świecie. Jednak badania, przeprowadzone przez antropologów z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Davies i Arizona State University, rzucają wyzwanie przekonaniu, jakoby tańce i śpiewanie kołysanek dzieciom były czymś wrodzonym. W Current Biology opisali oni wyniki badań, prowadzonych w latach 1977–2020 wśród łowców-zbieraczy Północnych Aché z Paragwaju.


Pierwszy mikrosatelita zdolny do kwantowej transmisji z mobilnymi stacjami naziemnymi

20 marca 2025, 08:54

Inżynierowie z Chińskiego Uniwersytetu Nauki i Technologii we współpracy z kolegami z innych instytucji z Chin i Stellenbosch University z RPA zaprezentowali pierwszego na świecie mikrosatelitę, który w czasie rzeczywistym przeprowadził kwantową dystrybucję klucza (QKD) z wieloma niewielkimi mobilnymi stacjami naziemnymi. Urządzenia na mikrosatelicie ważyły 23 kilogramy, a przenośne stacje naziemne około 100 kg. Podczas pojedynczego przelotu satelity do stacji przekazano 1,07 Mb bezpiecznego klucza kwantowego.


QNodeOS – pierwszy system operacyjny dla sieci kwantowych

17 marca 2025, 09:39

Eksperci z Quantum Internet Alliance (QIA) ogłosili powstanie pierwszego systemu operacyjnego dla sieci kwantowych – QNodeOS. To olbrzymi krok naprzód w kierunku uczynienia z sieci kwantowych praktycznej technologii. W skład QIA wchodzą naukowcy z Uniwersytetu Technologicznego w Delft, Uniwersytetu w Innsbrucku, Instytutu badań nad kwantowym przetwarzaniem i kwantowym internetem (QuTech), Francuskiego Narodowego Instytutu Badawczego Nauk Komputerowych i Automatyzacji (INRIA) oraz Francuskiego Narodowego Centrum Badań Naukowych (CNRS).


Czarne dziury, początek a nie koniec? Uczeni proponują nowe rewolucyjne podejście

14 marca 2025, 16:05

Czarne dziury od dziesięcioleci fascynują naukowców, pisarzy i zwykłych zjadaczy chleba. Zgodnie z ogólną teorią względności Einsteina, wszystko, co dostaje się do czarnej dziury opada do jej centrum i zostaje tam zniszczone przez gigantyczną grawitację. Centrum to, zwane osobliwością, to nieskończenie mały punkt, w którym przyspieszenie grawitacyjne jest nieskończone. Tam skupia się cała materia czarnej dziury.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk